EN | DE | CN | RU |
Newsletter

My nie doradzamy. My rozwiązujemy problemy.

Postępowanie grupowe
2015-10-27

Postępowanie grupowe

Problematykę tzw. pozwów zbiorowych reguluje ustawa z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym. Ustawa ta ma zastosowanie w sprawach o roszczenia o ochronę konsumentów, z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny oraz z tytułu czynów niedozwolonych, z wyjątkiem roszczeń o ochronę dóbr osobistych. Przepisy tej ustawy miały – w założeniu – ułatwić i uprościć postępowanie sądowe grupy osób o podobnych roszczeniach. Jednak regulacja tej ustawy zawiera pewne unormowania, które w jej praktycznym stosowaniu mogą utrudniać dochodzenie tych roszczeń. Oto niektóre z nich …

Postępowanie grupowe w sprawach o roszczenia pieniężne jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wysokość roszczenia każdego członka grupy została ujednolicona przy uwzględnieniu wspólnych okoliczności sprawy. Dochodzone roszczenia muszą zatem być jednorodne, czyli jednego rodzaju oraz oparte na jednakowej podstawie faktycznej. Roszczenia oparte na jednakowej podstawie faktycznej to roszczenia, których podstawę stanowi taka sama podstawa faktyczna (przesłanka sensu stricto) lub roszczenia, których istotne okoliczności faktyczne są wspólne (przesłanka sensu largo). Oczywiście mogą istnieć nieznaczne różnice pomiędzy indywidualnymi podstawami roszczeń, jednak niezbędne jest, aby istotne okoliczności faktyczne uzasadniały żądanie wspólne dla wszystkich roszczeń.

Innym poważnym ograniczeniem dochodzenia roszczeń w postępowaniu grupowym, jest możliwość żądania przez pozwanego zabezpieczenia kosztów procesu w postaci kaucji w wysokości do 20 % wartości przedmiotu sporu. Może się to okazać sporą kwotą, którą muszą zgromadzić powodowie. Pozwany, składając wniosek o zobowiązanie powoda do złożenia kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu, winien uprawdopodobnić po pierwsze, że wytoczone przeciwko niemu powództwo jest oczywiście bezzasadne lub że jego uwzględnienie jest mało prawdopodobne, a zatem nosi cechy „pieniactwa procesowego”, a po drugie, że brak ustanowienia kaucji na zabezpieczenie jego przyszłego roszczenia o zasądzenie zwrotu kosztów procesu uniemożliwi lub poważnie utrudni ich egzekucję od strony powodowej.

Inną przeszkodą faktyczną może się okazać nieopłacalność prowadzenia takiego postępowania przez kancelarię prawniczą. Bowiem obowiązuje tu przymus adwokacko – radcowski. Jeśli wartość przedmiotu sporu jest niska, nie znajdzie się kancelaria chętna do poprowadzenia takiej sprawy. Są to długotrwałe,  pracochłonne procesy sądowe wymagające zaangażowania często kilku osób zatrudnionych w kancelarii. Tytułem przykładu podam kilka dat dotyczących największej sprawy grupowej. Dotyczyła ona sporu z bankiem w zakresie kredytów hipotecznych. W grudniu 2010 r, wpłynął pozew do Sądu Okręgowego. W maju 2011 r. Sąd uznał iż powództwo nadaje się do rozpoznania w postępowaniu grupowym.

[boxtype="download"]

Bowiem postępowanie grupowe składa się z trzech faz. Pierwsza  dotyczy  dopuszczalności  rozpoznania  sprawy w  postępowaniu  grupowym  i  nazywana  jest  czasem  „fazą  certyfkacji”.  Powód  obowiązany  jest udowodnić, że  roszczenia członków grupy nadają się do  rozpatrzenia w procedurze przewidzianej ustawą. Konieczne  jest, aby  roszczenia były  jednego  rodzaju oraz by wynikały z tej  samej  lub  takiej samej podstawy faktycznej.

W trakcie drugiej fazy dochodzi do ostatecznego ustalenia składu osobowego  grupy,  a  jej  elementem  jest w  szczególności  ogłoszenie w  prasie  o wszczęciu  postępowania  grupowego (a więc kolejne koszty procesowe).  Każdy,  komu  przysługuje  roszczenie  spełniające  określone  warunki,  może w oznaczonym terminie przystąpić do grupy, a pozwany może podnieść zarzuty co do członkostwa określonych  osób w  grupie  lub  podgrupach.

Trzecia  faza  postępowania  grupowego  przebiega  co do  zasady w myśl ogólnych  przepisów przewidzianych w Kodeksie postępowania  cywilnego. Kończyć  się ona powinna merytorycznym  rozstrzygnięciem  sprawy grupowej co do  istoty sprawy…

[/box]

Wracając do tematu – rozstrzygnięcie z maja 2011 roku zostało zaskarżone przez bank (pozwanego), ale we wrześniu 2011 r., Sąd Apelacyjny  prawomocnie oddalił zażalenie pozwanego. Sprawa wróciła wówczas do Sądu Okręgowego. W grudniu  2011  r.  na  posiedzeniu  Sąd  ustalił  treść  ogłoszenia  oraz  zdecydował,  że  zostanie  ono opublikowane w  dodatku  „Komunikaty” w Gazecie Wyborczej. Ogłoszenie  zostało  opublikowane w styczniu  2012  r. Osoby  zainteresowane  przystąpieniem do grupy miały  2 miesiące  od dnia  publikacji  ogłoszenia,  aby  złożyć  oświadczenie  o  przystąpieniu  do  grupy  oraz  oświadczenie o  zgodzie  co  do  osoby  reprezentanta  grupy. Do  dnia  31 marca  2012  r.  do  grupy w  sumie  przystąpiło  1247  osób,  a  we wrześniu  2012 r.  Sąd wydał  postanowienie,  które  ustaliło  ostateczny  skład  osobowy  grupy. Wartość  przedmiotu sporu  wyniosła  5  mln  zł.  Formalny  etap  postępowania  zakończył  się  jednak  dopiero  po  prawomocnym rozstrzygnięciu  Sądu  Apelacyjnego  w  przedmiocie  gotówkowej  kaucji  na  zabezpieczenie  przyszłych  ewentualnych  roszczeń  banku  o  zwrot  na  jego  rzecz  kosztów  procesu.  W listopadzie  2012  r.  Sąd  Apelacyjny   prawomocnie  oddalił  w całości  zażalenie  banku  w  przedmiocie  kaucji  w  kwocie  607.006  zł. W czerwcu  2013  r.  odbyła  się  pierwsza  rozprawa merytoryczna  przed  Sądem Okręgowym. W lipcu  2013  r.  Sąd  ogłosił  wyrok  i  orzekł,  że  bank,  pobierając  raty  kredytu  od  konsumentów-członków  grupy,  pobierał  je  częściowo  bezprawnie,  a  kwoty  te  podlegają  zwrotowi  wraz z  odsetkami  ustawowymi  (wyrok  Sądu  Okręgowego  w  Łodzi  z  dnia  3  lipca  2013  r.,  sygn.).  Pozwany  złożył  apelację. W kwietniu  2014  r.  zapadł  wyrok  Sądu  Apelacyjnego ,  który  oddalił  w  całości  apelację banku,  a  tym  samym  podtrzymał  rozstrzygnięcie  Sądu  Okręgowego (wyrok  Sądu  Apelacyjnego  w  Łodzi  z  dnia 30 kwietnia 2014 r.) . Jak widać proces w obu instancjach trwał kilka lat i wyrok  jest prawomocny, jednak bank  zapowiedział  złożenie  skargi  kasacyjnej (nadzwyczajnego środka zaskarżenia) do  Sądu  Najwyższego.

Źródła:

-        Raport Helsińskiej Fundacji Praw człowieka – Pozwy grupowe doświadczenia po 4 latach ,Warszawa, lipiec 2014;

-        Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2015 r. (I CSK 533/14);

-        Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2015 r. (I ACz 43/15);

-        Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia14 maja 2013 r. (I ACz 464/13);

-        Postanowienie Sądu okręgowego w Łodzi z dnia 6 maja 2011 r. (II C 1693/10);

-        Wyrok  Sądu  Okręgowego  w  Łodzi  z  dnia  3  lipca  2013  r.,  (II C  1693/10);

-        Wyrok  Sądu  Apelacyjnego  w  Łodzi  z  dnia 30 kwietnia 2014 r., (I ACa 1209/13).

Copyright © 2017 Kancelaria Radcy Prawnego Rafał Kolano - Wszelkie prawa zastrzeżone